این رسم الخط فارسی نیست

رزا جمالی در گفتگو با روزنامهی آرمان ملی / هادی حسینینژادمتن گفتگوآرمان ملی- هادی حسینینژاد: رُزا جمالی (شاعر، نویسنده، مترجم و پژوهشگر ادبی) دانش آموخته کارشناسی ارشد ادبیات انگلیسی از دانشگاه تهران است. در کارنامه ادبی او 6مجموعه شعر، یک نمایشنامه، یک مجموعه مقاله، دو آنتولوژیِ ترجمه شعر انگلیسی و 7 کتاب در عرصه ترجمه شعر جهان قرار دارد؛ هرچند که بیشتر او را به عنوان شاعری پیشرو میشناسیم. او اخیرا کتابی را با نام «زنبق وحشی» بههمراهی نشر ایهام روانه بازار کرده است که دربردارنده ترجمههای او از اشعار لوئیز گلوک، برنده نوبل ادبی 2020 است؛ شاعری که به گفته جمالی، از زنان نمینویسد؛ بلکه زنانه مینویسد.چرا لوئيز گلوک قبل از گرفتن جايزه نوبل در ايران شناخته شده نبود و با اينکه قبل از اين برنده جوايزي نظير پوليتزر و جايزه کتاب آمريکا هم شده بود و کُرسي ملکالشعرايي آمريکا را هم برعهده داشت، مطلب درخوري از او به فارسي نخوانده بوديم؟براي جواب دادن به اين سوال بايد کمي به آسيبشناسي جريانهاي ترجمه شعر بپردازيم، دورههايي بوده که مترجمان ما بيشتر به شاعران اجتماعي و اعتراضي توجه نشان ميدادند؛ شاعراني چوم نرودا، لورکا، الوار، لنگستون هيوز، شاعران هارلم، ماياکوفسکي، بوکوفسکي و... جريان شعر زبان، نسل بيت و پستمدرن آمريکا هم که در ايران به عنوان مُد روز، مورد توجه برخي قرار گرفته، همه کانونهاي شعر انگليسي زبان را شامل نميشود و مترجمان و مولفان کمي داريم که تمام سبکها و سياقهاي مرسوم در شعر انگليسي را در آنتولوژيها و کتابهاي پژوهشي خود پوشش داده باشند و به آموزش علمي آن به مخاطب فارسي زبان همت گماشته باشند. متأسفانه ما به نوعي به دنبال سليقه خود در ادبيات جهان این رسم الخط فارسی نیست...

رزا جمالی در گفتگو با نشریهی ادبی نورهان / میلاد زنگنهدانلود صفحات مجلهرُزا جمالی متولد ۱۳۵۶، تبریز، دانش آموخته ی کارشناسی ادبیات نمایشی از دانشگاه هنر و کارشناسی ارشد ادبیات انگلیسی از دانشگاه تهران است. از او تاکنون شش مجموعه شعر، یک نمایشنامه، یک مجموعه مقاله ، دو آنتولوژی ترجمه شعر انگلیسی و هفت کتاب در عرصه ی ترجمه ی شعر جهان منتشر شده است...او را از شاعران مهم، تاثیرگذار و جریان ساز سه دهه ی اخیر شعرِ ایران می دانند؛ شعر او پُر از پیشنهادات تازه برای شعر خلاق فارسی بوده است. شعرهایش به زبانهای بسیاری ترجمه شده است و در معتبرترین نشریات و جشنوارههای ادبی جهان مورد توجه قرار گرفته است.نورهان: شما در کتاب «مکاشفاتی در باد» به نقد و نظریهی ادبی میپردازید و مسئلهی شعر «چند صدایی» را تعریف و تئوریزه میکنید و میتوان گفت که بیشتر شعرهای بلند شما در این شیوه و سبک و سیاق نوشته شده است. چطور این ذهنیت در شعر بلند «برایِ ادامهی این ماجرای پلیسی قهوهای دم کردهام» شکل گرفت و چگونه در شعر «شهر ممنوعه» تکامل یافت؟جمالی: از من مقالات زیادی در نظریه پردازی بوطیقای شعر در دههی هفتاد چاپ شده بود؛ مقالاتم در نشریاتی نظیرنامهی کانون نویسندگان ایران، جهان کتاب، آدینه، کارنامه، عصرپنج شنبه، بیدار، بررسی کتاب، معیار، دنیای سخن و... منتشر میشدند و حالا تعدادی از آنها در گزینهای به نام «مکاشفاتی در باد» توسط نشر هشت گردآوری شده است.بله، در کتابِ «مکاشفاتی در باد» من به روایت تک صدایی انتقاد میکنم و راوی دانای کل مطلق پندار و مردسالار را به باد انتقاد میگیرم و به طرح مسئلهی استحالهی سوژه و ابژه میپردازم که در بیشتر شعرهایم نمود دارد، این در هم ریختن ذهنیت و عنیت که در هم اد این رسم الخط فارسی نیست...